Adalet İyileştirir web sitesi, Hafıza Merkezi’nin 2022–2025 yılları arasında yürüttüğü üç yıllık “Adalet İyileştirir: Çocuk ve Gençlerin Yaşam Hakkı İhlallerine Bütüncül Bir Yaklaşım” başlıklı proje kapsamında tasarlandı. Proje, Avrupa Birliği desteğiyle yürütüldü.

Adalet İyileştirir, Türkiye’de 2000–2015 yılları arasında, Kürt illerinde yaşam hakkı ihlal edilen çocuk ve gençlere ve bu kayıpların ardından yürütülen adalet arayışlarına odaklanıyor. Projenin ele aldığı zaman dilimi, Kürt meselesinde açık çatışmanın görece azaldığı; ancak 1990’lı yıllarda şekillenen güvenlikçi paradigmanın ortadan kalkmadığı, bu nedenle barışın kurumsallaşamadığı “ne savaş ne de barış” olarak tanımlanabilecek özgün bir siyasal bağlama işaret ediyor.

Hafıza Merkezi, 2011’de 1990’lı yılların ağır şiddet ve cezasızlık mirasıyla yüzleşilebileceği ve demokratikleşme yönünde bir eşiğin aşılabileceği yönündeki beklentinin görece güçlü olduğu bir dönemde kuruldu. Kuruluş yıllarında, devletin Kürt yurttaşlara yönelik yürüttüğü şiddet politikaları bağlamında özellikle zorla kaybetme suçuna odaklanan belgeleme çalışmalarımız, geçmişle yüzleşmenin Türkiye’de demokratikleşmenin önünü açabileceği varsayımına dayanan bir geçiş dönemi adaleti perspektifiyle yürütüldü.

Ancak 2015 sonrasında siyasal iklimin hızla otoriterleşmesi, kamusal alanın daralması ve geçmişteki ihlal örüntülerinin yeni biçimler alarak yeniden ortaya çıkması, bu “geçiş” ufkunun giderek anlamını yitirdiğini gösterdi. Bu koşullarda Hafıza Merkezi olarak, adalet mücadelesini mevcut otoriterlik ortamında kurumsal dönüşüm beklentisine yaslanmadan nasıl sürdürebileceğimize odaklandık. Bu arayış, belgeleme faaliyetlerimizi onarıcı ve dönüştürücü adaletin süreç odaklı ilkeleriyle yeniden düşünmemize; adaleti yalnızca sonuçlara değil, toplumsal ilişkilenme biçimlerine, tanımaya ve onarıma dayalı bir pratik olarak ele almamıza imkân tanıdı.

Adalet İyileştirir web sitesi, Hafıza Merkezi’nin bu deneyiminden beslenerek, adaleti mümkün kılan toplumsal koşulları birlikte düşünmeye yönelik bir çerçeve olarak tasarlandı. Adalet mücadelesini, yaşanan ihlallerin hakikatini görünür kılan; bu ihlaller karşısında nasıl bir adalet tahayyülü kurduğumuzu tartışmaya açan ve dayanışmayı mümkün kılan farklı düzlemleriyle ele almak istedik.Bu nedenle web sitesini üç temel başlık altında yapılandırdık.

Ne için Adalet?

Bu bölüm, Türkiye’de farklı dönemlerde yaşanan ağır insan hakları ihlallerine dair örüntüleri, bu ihlallerin mağdurlar ile yakınları üzerindeki etkilerini ve süregelen adalet taleplerini görünür kılmayı amaçlıyor. Farklı ihlal alanlarına ilişkin belgeleme çalışmalarımıza, veritabanlarımıza ve yayınlarımıza buradan erişebilirsiniz.

Nasıl bir Adalet? 

Bu başlık adalette onarıcı ve dönüştürücü yaklaşımların yaraları sarma, toplumsal iyileşmeye alan açma ve daha adil bir gelecek tahayyül etme potansiyelini tartışmaya açıyor. Adalet arayışına dair güncel haberler, kaynaklar ve ilham verici örnekler burada bir araya geliyor.  

Paylaş 

Mağdurların hikâyelerinin ve taleplerinin kamusal alandaki görünürlüğüne katkı sunmayı hedefleyen bu sayfada yer alan görselleştirme çalışmaları, Hafıza Merkezi’nin yaşam hakkı ihlallerine dair yürüttüğü araştırmalara dayanıyor. Sergileme alanı, ziyaretçilerin içeriklere erişebilmesine ve paylaşabilmesine imkân tanıyor.